- اگر پدر یا مادر من سرطان روده داشتهاند، آیا من هم در معرض خطر هستم؟
- کولونوسکوپی را از چه سنی شروع کنیم؟
- سن شروع کولونوسکوپی بر اساس سابقه خانوادگی
- چرا سابقه سرطان روده در سن پایین اهمیت بیشتری دارد؟
- اگر فقط پدر یا مادر من سرطان روده داشتهاند چه؟
- آیا قبل از ۴۰ سالگی هم ممکن است به کولونوسکوپی نیاز داشته باشیم؟
- آیا کولونوسکوپی فقط برای پیدا کردن سرطان است؟
- کولونوسکوپی با بیهوشی انجام میشود؟
- آیا آندوسکوپی با بیهوشی و کولونوسکوپی با بیهوشی همزمان امکانپذیر است؟
- آیا کولونوسکوپی با بیهوشی خطرناک است؟
- برای کولونوسکوپی چه پزشکی را انتخاب کنیم؟
- انتخاب مرکز اسکوپی شهرک غرب برای کولونوسکوپی
- اگر کولونوسکوپی طبیعی باشد، باز هم باید آن را تکرار کنیم؟
- آیا تست خون یا آزمایش مدفوع جایگزین کولونوسکوپی در افراد پرخطر میشود؟
- چه اطلاعاتی را قبل از مراجعه به متخصص گوارش آماده کنیم؟
- جمعبندی
- سوالات متداول
- منابع و مراجع
اگر پدر یا مادر شما سابقه ابتلا به سرطان روده بزرگ داشتهاند، احتمال ابتلا به سرطان روده در شما میتواند بیشتر از افراد بدون سابقه خانوادگی باشد. به همین دلیل، در این شرایط معمولاً نباید منتظر رسیدن به سن معمول غربالگری بمانید و ممکن است لازم باشد کولونوسکوپی با بیهوشی را در سن پایینتری شروع کنید.
سن تشخیص سرطان در پدر یا مادر، تعداد اعضای خانواده مبتلا و وجود سابقه پولیپهای پیشرفته میتواند در تعیین زمان شروع غربالگری نقش داشته باشد. در بسیاری از افراد دارای سابقه خانوادگی، شروع بررسی از ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال زودتر از سن تشخیص سرطان در نزدیکترین فرد مبتلا مطرح میشود؛ البته انتخاب دقیق سن و فاصله انجام آزمایش باید با توجه به سابقه خانوادگی و نظر پزشک مشخص شود.
اگر پدر یا مادر من سرطان روده داشتهاند، آیا من هم در معرض خطر هستم؟
داشتن یک خویشاوند درجه یک مبتلا به سرطان روده بزرگ، یعنی پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزند، یکی از عوامل مهم افزایش خطر ابتلا به سرطان روده محسوب میشود.
این افزایش خطر زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که سرطان در سن پایینتری در عضو خانواده تشخیص داده شده باشد یا بیش از یک خویشاوند درجه یک به سرطان روده یا پولیپهای پیشرفته مبتلا باشند.
بنابراین اگر پدر یا مادر شما سابقه سرطان روده داشتهاند، بهتر است اطلاعات مربوط به سن تشخیص بیماری، نوع سرطان و در صورت امکان گزارش کولونوسکوپی و پاتولوژی آنها را در اختیار پزشک قرار دهید. همین اطلاعات میتواند برنامه غربالگری شما را تغییر دهد.
کولونوسکوپی را از چه سنی شروع کنیم؟
برای افراد با خطر متوسط که سابقه خانوادگی مهمی ندارند، بسیاری از دستورالعملهای معتبر شروع غربالگری سرطان روده را از ۴۵ سالگی توصیه میکنند.
اما شرایط فردی که پدر یا مادر او به سرطان روده مبتلا بودهاند متفاوت است. طبق توصیههای انجمن گوارش آمریکا، در صورت ابتلای یکی از بستگان درجه یک به سرطان روده یا پولیپ پیشرفته یا سندروم روده تحریک پذیر ، غربالگری معمولاً از ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال پیش از سن تشخیص فرد مبتلا، هرکدام زودتر باشد، در نظر گرفته میشود.
برای مثال، اگر پدر شما در ۵۲ سالگی به سرطان روده مبتلا شده باشد، شروع بررسی در حدود ۴۲ سالگی مطرح میشود. اگر مادر شما در ۴۳ سالگی تشخیص سرطان گرفته باشد، ممکن است شروع غربالگری از حدود ۳۳ سالگی مورد توجه قرار گیرد.
این یک قانون ساده برای همه افراد نیست و در خانوادههایی که احتمال بیماریهای ارثی وجود دارد، ممکن است برنامه غربالگری بسیار زودتر و با فواصل کوتاهتر تنظیم شود.
سن شروع کولونوسکوپی بر اساس سابقه خانوادگی
| سابقه خانوادگی | سن پیشنهادی برای شروع بررسی | روش و فاصله احتمالی |
|---|---|---|
| بدون سابقه خانوادگی مهم | معمولاً از ۴۵ سالگی | بسته به روش غربالگری؛ کولونوسکوپی معمولاً هر ۱۰ سال در افراد با خطر متوسط |
| یک خویشاوند درجه یک مبتلا به سرطان روده در سن کمتر از ۶۰ سال | ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال قبل از سن تشخیص فرد مبتلا، هرکدام زودتر باشد | معمولاً کولونوسکوپی با فاصله حدود ۵ سال |
| دو یا چند خویشاوند درجه یک مبتلا | معمولاً از ۴۰ سالگی یا زودتر بر اساس سن تشخیص | اغلب کولونوسکوپی با فواصل کوتاهتر |
| یک خویشاوند درجه یک مبتلا در سن ۶۰ سالگی یا بالاتر | معمولاً از ۴۰ سالگی | برنامه غربالگری میتواند مشابه افراد با خطر متوسط تنظیم شود |
| احتمال سندرمهای ارثی سرطان روده | ممکن است بسیار زودتر از ۴۰ سالگی باشد | نیازمند ارزیابی تخصصی و برنامه اختصاصی غربالگری |
اعداد جدول برای درک کلی موضوع هستند و جایگزین برنامه اختصاصی پزشک نمیشوند. سن شروع و فاصله کولونوسکوپی باید بر اساس سن ابتلای عضو خانواده، تعداد افراد مبتلا و نوع ضایعه تعیین شود.
چرا سابقه سرطان روده در سن پایین اهمیت بیشتری دارد؟
سرطان روده در یک عضو خانواده همیشه به معنای وجود یک بیماری ژنتیکی ارثی نیست. با این حال، وقتی سرطان در سن پایین ایجاد شده یا چند عضو خانواده به سرطان روده مبتلا شدهاند، احتمال وجود زمینه خانوادگی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در چنین شرایطی ممکن است پزشک علاوه بر کولونوسکوپی، بررسی دقیقتر سابقه خانوادگی و در برخی موارد مشاوره ژنتیک را نیز پیشنهاد کند.
سندرمهایی مانند لینچ و پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی از نمونههایی هستند که میتوانند خطر سرطان روده را به شکل قابل توجهی افزایش دهند. در صورت مطرح بودن چنین شرایطی، برنامه غربالگری با افراد دارای خطر متوسط تفاوت زیادی خواهد داشت.
اگر فقط پدر یا مادر من سرطان روده داشتهاند چه؟
حتی اگر تنها یک نفر از والدین شما سابقه سرطان روده داشته باشد، این موضوع باید هنگام تعیین برنامه غربالگری به پزشک اطلاع داده شود.
سن ابتلای والد اهمیت زیادی دارد. برای مثال، سابقه سرطان روده در پدر در ۷۵ سالگی با سابقه سرطان روده در پدر در ۴۵ سالگی از نظر برنامه غربالگری فرزند یکسان نیست.
همچنین باید مشخص شود که آیا فرد مبتلا فقط سرطان روده داشته یا سابقه پولیپهای پیشرفته، سرطانهای دیگر یا اعضای خانواده مبتلای دیگری نیز وجود داشتهاند.
آیا قبل از ۴۰ سالگی هم ممکن است به کولونوسکوپی نیاز داشته باشیم؟
بله. عدد ۴۰ سالگی یک نقطه شروع رایج برای بسیاری از افراد دارای سابقه خانوادگی است، اما برای همه افراد یکسان نیست.
اگر سرطان در یکی از بستگان درجه یک در سن بسیار پایین تشخیص داده شده باشد، محاسبه «۱۰ سال زودتر از سن تشخیص» میتواند سن شروع را به کمتر از ۴۰ سال برساند. همچنین در صورت احتمال یک سندرم ارثی، پزشک ممکن است برنامه غربالگری را حتی از سنین بسیار پایینتر آغاز کند.
به همین دلیل، فردی که سابقه خانوادگی قابل توجهی دارد نباید صرفاً بر اساس یک عدد ثابت تصمیم بگیرد و بهتر است سابقه خانوادگی خود را با متخصص گوارش در میان بگذارد.
آیا کولونوسکوپی فقط برای پیدا کردن سرطان است؟
خیر. یکی از مهمترین مزایای کولونوسکوپی این است که پزشک میتواند علاوه بر مشاهده مخاط روده، بسیاری از پولیپها را در همان جلسه شناسایی و خارج کند.
اهمیت این موضوع در پیشگیری از سرطان روده بسیار زیاد است؛ زیرا بعضی پولیپهای پیشسرطانی ممکن است در صورت باقی ماندن، طی سالها تغییر کرده و به سرطان تبدیل شوند.
به همین دلیل کولونوسکوپی فقط یک آزمایش برای پیدا کردن سرطان موجود نیست، بلکه در بسیاری از موارد یک روش تشخیصی و پیشگیرانه نیز محسوب میشود.
کولونوسکوپی با بیهوشی انجام میشود؟
یکی از نگرانیهای رایج بیماران درد و ناراحتی هنگام کولونوسکوپی است. به همین دلیل بسیاری از مراکز، کولونوسکوپی را با استفاده از داروهای آرامبخش یا بیهوشی وریدی انجام میدهند.
عبارت کولونوسکوپی با بیهوشی در بین بیماران رایج است، اما از نظر پزشکی نوع داروی آرامبخشی و میزان کاهش سطح هوشیاری میتواند متفاوت باشد. در برخی افراد آرامبخشی عمیق انجام میشود و در برخی شرایط از روشهای دیگری استفاده میشود.
انتخاب نوع آرامبخشی به وضعیت عمومی بیمار، بیماریهای زمینهای، داروهای مصرفی و پروتکل مرکز درمانی بستگی دارد.
آیا آندوسکوپی با بیهوشی و کولونوسکوپی با بیهوشی همزمان امکانپذیر است؟
در برخی بیماران، پزشک ممکن است انجام همزمان آندوسکوپی فوقانی و کولونوسکوپی را توصیه کند. این کار میتواند بهخصوص زمانی مطرح باشد که بیمار همزمان علائم یا دلایل پزشکی برای بررسی معده و روده داشته باشد.
انجام هر دو بررسی در یک جلسه میتواند به این معنا باشد که بیمار یک بار آمادهسازی و یک بار فرایند آرامبخشی را تجربه کند؛ با این حال، تصمیم برای انجام همزمان آنها باید بر اساس ضرورت پزشکی گرفته شود.
بنابراین اگر بیمار برای آندوسکوپی با بیهوشی مراجعه میکند و همزمان نیاز به بررسی روده دارد، میتواند درباره امکان انجام هر دو روش در یک جلسه با پزشک خود مشورت کند.
آیا کولونوسکوپی با بیهوشی خطرناک است؟
کولونوسکوپی یک روش رایج و معمولاً ایمن است، اما مانند هر اقدام پزشکی میتواند با عوارض احتمالی همراه باشد. عوارض مرتبط با داروهای آرامبخش، مشکلات تنفسی یا قلبی، خونریزی پس از برداشتن پولیپ و بهندرت سوراخ شدن روده از جمله عوارض احتمالی هستند.
خطر این عوارض به وضعیت بیمار، نوع داروی آرامبخش، وجود بیماریهای زمینهای و پیچیدگی اقدامات انجامشده هنگام کولونوسکوپی بستگی دارد.
به همین دلیل اگر بیمار بیماری قلبی، ریوی، آپنه خواب، حساسیت دارویی یا داروهای خاصی مانند داروهای رقیقکننده خون مصرف میکند، باید پیش از انجام کولونوسکوپی پزشک را مطلع کند.
برای کولونوسکوپی چه پزشکی را انتخاب کنیم؟
تجربه پزشک در انجام کولونوسکوپی و رعایت استانداردهای کیفی اهمیت زیادی دارد. هنگام انتخاب پزشک بهتر است علاوه بر عنوان تخصصی، سابقه انجام کولونوسکوپی، کیفیت بررسی روده، توانایی تشخیص و برداشتن پولیپ و امکانات مرکز را نیز در نظر بگیرید.
اگر در جستوجوی بهترین دکتر فوق تخصص گوارش هستید، بهتر است صرفاً به تبلیغات یا رتبهبندیهای اینترنتی اکتفا نکنید. تجربه بالینی، تجهیزات مرکز، رعایت اصول ایمنی و امکان پیگیری نتایج پاتولوژی از عوامل مهمتر هستند.
انتخاب مرکز اسکوپی شهرک غرب برای کولونوسکوپی
افرادی که در غرب تهران زندگی میکنند ممکن است به دنبال یک مرکز اسکوپی شهرک غرب برای انجام کولونوسکوپی باشند. در انتخاب مرکز، فقط محل قرارگیری آن را در نظر نگیرید؛ بلکه بررسی کنید که آیا مرکز دارای تجهیزات مناسب، تیم پزشکی مجرب، امکانات لازم برای آرامبخشی و مراقبت پس از انجام کولونوسکوپی است یا خیر.
همچنین بهتر است درباره نحوه آمادهسازی روده، نوع آرامبخشی، حضور پزشک متخصص بیهوشی در صورت نیاز، نحوه دریافت جواب پاتولوژی و امکان پیگیری پس از انجام آزمایش از مرکز سؤال کنید.
اگر کولونوسکوپی طبیعی باشد، باز هم باید آن را تکرار کنیم؟
فاصله تکرار کولونوسکوپی به علت انجام آزمایش و سطح خطر فرد بستگی دارد. در افراد با خطر متوسط که کولونوسکوپی با کیفیت و نتیجه طبیعی دارند، فاصله معمول میتواند طولانی باشد.
اما فردی که به دلیل سابقه خانوادگی در گروه پرخطر قرار دارد ممکن است به تکرار کولونوسکوپی در فاصله کوتاهتری نیاز داشته باشد. بهخصوص اگر یکی از بستگان درجه یک قبل از ۶۰ سالگی به سرطان روده یا پولیپ پیشرفته مبتلا شده باشد، برنامه پنجساله در بسیاری از دستورالعملها مطرح میشود.
وجود پولیپ در کولونوسکوپی نیز میتواند فاصله بررسی بعدی را تغییر دهد و این فاصله بر اساس تعداد، اندازه و نوع پولیپ مشخص میشود.
آیا تست خون یا آزمایش مدفوع جایگزین کولونوسکوپی در افراد پرخطر میشود؟
آزمایشهای مدفوع مانند FIT میتوانند برای غربالگری سرطان روده در افراد با خطر متوسط استفاده شوند، اما در افرادی که سابقه خانوادگی قابل توجه دارند، پزشک ممکن است کولونوسکوپی را به دلیل سطح بالاتر خطر ترجیح دهد.
کولونوسکوپی این مزیت را دارد که پزشک میتواند مستقیماً داخل روده بزرگ را بررسی کند و در صورت مشاهده پولیپ، در بسیاری از موارد همان زمان آن را خارج کند.
بنابراین اگر پدر یا مادر شما سابقه سرطان روده داشتهاند، بهتر است قبل از انتخاب آزمایش مدفوع یا سایر روشهای غربالگری، سابقه خانوادگی خود را با متخصص گوارش مطرح کنید.
چه اطلاعاتی را قبل از مراجعه به متخصص گوارش آماده کنیم؟
برای تعیین زمان مناسب شروع کولونوسکوپی، اطلاعات زیر میتواند برای پزشک بسیار مفید باشد:
- سن پدر یا مادر هنگام تشخیص سرطان
- نوع سرطان و محل آن در روده
- وجود سابقه پولیپ در والدین یا سایر اعضای خانواده
- تعداد اعضای خانواده مبتلا به سرطان روده
- وجود سرطانهای دیگر در خانواده
- گزارش پاتولوژی یا کولونوسکوپی فرد مبتلا در صورت دسترسی
- سابقه شخصی پولیپ یا بیماریهای التهابی روده
هرچه این اطلاعات دقیقتر باشد، پزشک بهتر میتواند میزان خطر و زمان مناسب شروع غربالگری را مشخص کند.
جمعبندی
اگر پدر یا مادر شما به سرطان روده مبتلا شدهاند، بهتر است غربالگری را به سنین معمول افراد بدون سابقه خانوادگی موکول نکنید. در بسیاری از افراد دارای یک خویشاوند درجه یک مبتلا، شروع بررسی از ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال قبل از سن تشخیص فرد مبتلا، هرکدام زودتر باشد، توصیه میشود.
اگر سرطان در سن پایین ایجاد شده، چند عضو خانواده مبتلا هستند یا احتمال بیماری ارثی وجود دارد، ممکن است برنامه غربالگری متفاوت و حتی زودتر لازم باشد.
کولونوسکوپی میتواند علاوه بر تشخیص سرطان، پولیپهای پیشسرطانی را نیز شناسایی و در بسیاری از موارد همان زمان خارج کند. همچنین در صورت نگرانی از درد یا ناراحتی، میتوان درباره کولونوسکوپی با بیهوشی یا روش مناسب آرامبخشی با پزشک و مرکز انجامدهنده مشورت کرد.
سوالات متداول
- اگر پدرم در ۵۵ سالگی سرطان روده داشته باشد، من از چه سنی باید کولونوسکوپی انجام دهم؟
در بسیاری از دستورالعملها، برای یک خویشاوند درجه یک که قبل از ۶۰ سالگی به سرطان روده مبتلا شده، شروع غربالگری در ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال قبل از سن تشخیص، هرکدام زودتر باشد، مطرح میشود. در این مثال، ۴۵ سالگی مطرح خواهد بود؛ اما برنامه نهایی باید توسط متخصص گوارش و بر اساس سابقه کامل خانوادگی تعیین شود. - آیا کولونوسکوپی با بیهوشی درد دارد؟
بسیاری از بیماران با استفاده از آرامبخشی یا بیهوشی وریدی، حین کولونوسکوپی ناراحتی بسیار کمی احساس میکنند یا چیزی از روند انجام آن به خاطر نمیآورند. نوع و عمق آرامبخشی به شرایط بیمار و پروتکل مرکز بستگی دارد. - اگر پدر یا مادرم سرطان روده داشتهاند، آیا حتماً من هم به سرطان روده مبتلا میشوم؟
خیر. سابقه خانوادگی به معنی ابتلای قطعی نیست، اما میتواند خطر ابتلا را افزایش دهد. رعایت برنامه غربالگری مناسب، تشخیص پولیپها و برداشتن ضایعات پیشسرطانی میتواند نقش مهمی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام داشته باشد.
منابع و مراجع
- American College of Gastroenterology – Colonoscopy
- American College of Gastroenterology – Colorectal Cancer
- American College of Gastroenterology – Colon Cancer
- American College of Gastroenterology – Colon Polyps
- American College of Gastroenterology – Q&A on Colorectal Cancer Screening
- ACG Clinical Guideline Update: Colorectal Cancer Screening 2021
بدون دیدگاه